📖 Bài 26: Ethylic alcohol - lớp 9

1/10

⏱ 10:00

Gợi ý ⌄

💡 Bài 26: Ethylic alcohol

Công thức phân tử: $C_2H_6O$.
Công thức cấu tạo: Viết gọn là $CH_3-CH_2-OH$ (hoặc $C_2H_5OH$).
Đặc điểm nổi bật: Trong phân tử có một nhóm $-OH$ (nhóm hydroxyl) liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon. Chính nhóm nguyên tử này gây nên các tính chất hoá học đặc trưng của ethylic alcohol.

Tính chất vật lí: Là chất lỏng, không màu, có mùi đặc trưng, vị cay, sôi ở $78,3 \ ^oC$ và nhẹ hơn nước (khối lượng riêng $0,789 \ g/mL$ ở $20 \ ^oC$). Ethylic alcohol tan vô hạn trong nước và có khả năng hoà tan được nhiều chất khác như iodine, benzene,....
Độ cồn: Là số mililít ethylic alcohol nguyên chất có trong $100 \ mL$ dung dịch ở $20 \ ^oC$, thường được kí hiệu là $X^o$ hoặc X% vol.

Phản ứng cháy: Ethylic alcohol cháy trong không khí với ngọn lửa màu xanh mờ, tạo ra khí carbon dioxide ($CO_2$), hơi nước và toả ra rất nhiều nhiệt. Phương trình: $C_2H_5OH + 3O_2 \xrightarrow{t^o} 2CO_2 + 3H_2O$.
Phản ứng với Natri (Na): Phân tử cồn phản ứng với các kim loại mạnh như K, Na,... giải phóng khí hydrogen ($H_2$). Phương trình: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2$.

Hình 26.1 - Mô hình phân tử ethylic alcohol

Điều chế:
- Từ tinh bột/đường: Lên men nông sản (gạo, ngô, trái cây chín) dưới tác dụng của enzyme.
- Từ ethylene: Trong công nghiệp, người ta cho ethylene cộng nước ở điều kiện nhiệt độ và xúc tác acid ($CH_2=CH_2 + H_2O \xrightarrow{t^o, H^+} C_2H_5OH$).
Ứng dụng: Dùng làm dung môi pha mĩ phẩm, dược phẩm; sản xuất dung dịch sát khuẩn, đồ uống có cồn; sản xuất acetic acid và nhiên liệu sinh học.
Tác hại của lạm dụng: Lạm dụng đồ uống có cồn gây ra các bệnh viêm gan, loét dạ dày, rối loạn tâm thần, và là nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn giao thông.

Ethylic alcohol ($C_2H_5OH$) là chất lỏng, không màu, mùi đặc trưng, tan vô hạn trong nước.
Độ cồn là số mililít cồn nguyên chất có trong $100 \ mL$ dung dịch ở $20 \ ^oC$.
Nhóm $-OH$ gây nên tính chất đặc trưng của ethylic alcohol: phản ứng với kim loại mạnh (Na, K,...) giải phóng khí hydrogen.
Phản ứng đốt cháy toả nhiều nhiệt. Nó được điều chế bằng cách lên men carbohydrate hoặc cộng nước vào ethylene.

Ý nghĩa của "Cồn y tế $70^o$": Khi đi mua cồn sát khuẩn, em thường thấy nhãn dán $70^o$. Dựa vào định nghĩa độ cồn, điều này có nghĩa là trong $100 \ mL$ dung dịch đó, có $70 \ mL$ là cồn nguyên chất, $30 \ mL$ còn lại là nước. Ở nồng độ từ 60% đến 85%, cồn có khả năng thẩm thấu qua màng tế bào vi khuẩn và tiêu diệt chúng hiệu quả nhất, giúp làm sạch vết thương.
Xăng E5 là gì? Để giảm phụ thuộc vào năng lượng hoá thạch và bảo vệ môi trường, người ta trộn ethylic alcohol (cồn) vào xăng truyền thống. Xăng E5 chính là xăng chứa 5% thể tích là ethylic alcohol. Cồn dùng pha xăng được làm từ quá trình lên men sắn, ngô... nên được gọi là "nhiên liệu sinh học", cháy rất sạch và giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
Vì sao uống nhiều rượu bia lại làm nóng cơ thể? Ethylic alcohol khi đi vào cơ thể sẽ được hấp thụ thẳng vào máu. Phản ứng oxi hoá (đốt cháy) cồn trong cơ thể toả ra rất nhiều nhiệt. Tuy nhiên, nếu nạp quá mức, cồn sẽ trở thành chất độc phá huỷ các tế bào gan, gây viêm loét dạ dày và làm hệ thần kinh mất kiểm soát, dẫn tới hậu quả tai nạn giao thông.