📖 Bài 34: Thực vật - lớp 6

🎯 MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Phân biệt được hai nhóm thực vật có mạch và không có mạch.
• Nhận biết được các nhóm thực vật: Rêu, Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín.
• Trình bày được vai trò của thực vật trong tự nhiên và đời sống.

I. Đa dạng thực vật

Thực vật có mặt ở khắp mọi nơi trên Trái Đất và vô cùng đa dạng:

• Về kích thước: Có những loài bé tí hon như bèo tấm (chỉ vài milimét), nhưng cũng có loài khổng lồ như cây bao báp (đường kính thân vài mét).
• Về môi trường sống: Sống ở dưới nước, trên cạn, vùng đồi núi, đầm lầy, và cả những nơi khắc nghiệt như sa mạc.

II. Các nhóm thực vật (Kiến thức cốt lõi)

Dựa vào đặc điểm cấu tạo (có hệ thống mạch dẫn hay không) và cách sinh sản, giới Thực vật được chia thành 2 nhóm lớn với 4 ngành tiêu biểu:

1. Thực vật không có mạch (Đại diện: Ngành Rêu)

• Là nhóm thực vật bậc thấp, chưa có rễ, thân, lá thật sự và đặc biệt là không có mạch dẫn bên trong.
• Vì không có mạch dẫn nước, chúng rất nhỏ bé và chỉ sống được ở những nơi ẩm ướt (như chân tường, gốc cây).

2. Thực vật có mạch (Đã có rễ, thân, lá và mạch dẫn nước/chất dinh dưỡng) Nhóm này được chia làm 3 ngành phát triển theo cấp độ tiến hoá:

• Ngành Dương xỉ: Đã có rễ, thân, lá thật sự. Sống ở nơi râm mát, ẩm ướt. Chúng sinh sản bằng bào tử.
• Ngành Hạt trần (ví dụ: cây thông, vạn tuế): Là các cây thân gỗ lớn. Chúng sinh sản bằng hạt, nhưng hạt không nằm trong quả mà nằm lộ ra ngoài trên các lá noãn hở (gọi là nón). Chúng chưa có hoa và quả.
• Ngành Hạt kín (ví dụ: lúa, cam, bão báp...): Là nhóm thực vật tiến hoá nhất, phân bố ở mọi môi trường. Cơ quan sinh sản của chúng là hoa, hạt được bảo vệ an toàn giấu kín bên trong quả.

[Mô tả ảnh 1: Hình minh hoạ 4 đại diện của giới thực vật]

III. Vai trò của thực vật

Thực vật không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn nắm giữ sự sống của Trái Đất:

1. Vai trò đối với môi trường

• "Lá phổi xanh": Qua quá trình quang hợp, thực vật hấp thụ khí carbon dioxide ($CO_2$) và thải ra khí oxygen ($O_2$), giúp điều hoà khí hậu, làm mát không khí.
• "Vệ sĩ" giữ đất, giữ nước: Rễ cây đâm sâu giúp giữ đất. Tán lá giúp cản bớt sức chảy của dòng nước mưa. Từ đó ngăn chặn hiệu quả hiện tượng xói mòn đất, sạt lở đồi núi và lũ lụt.

2. Vai trò đối với động vật và con người

• Cung cấp lượng lớn oxygen cho động vật và con người hô hấp.
• Cung cấp nguồn thức ăn dồi dào, là nơi ở, nơi sinh sản cho nhiều loài động vật.
• Cung cấp vật liệu cho con người: lương thực, gỗ xây nhà, dược liệu làm thuốc, cây cảnh....
• (Lưu ý: Một số ít cây có chứa độc tố gây hại hoặc chất gây nghiện như cây trúc đào, cây thuốc phiện,... chúng ta cần cẩn thận khi tiếp xúc).

[Mô tả ảnh 2: Vai trò giữ đất của rừng (mô phỏng Hình 34.9 và 34.10)]

📌 KẾT LUẬN (Các ý chính cần nhớ)

1. Giới Thực vật được chia làm 2 nhóm chính: Thực vật không có mạch (Rêu) và Thực vật có mạch (Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín).
2. Sự tiến hoá thể hiện qua cơ quan sinh sản: Rêu và Dương xỉ sinh sản bằng bào tử; Hạt trần sinh sản bằng hạt lộ trên nón; Hạt kín sinh sản bằng hoa và quả.
3. Thực vật có vai trò sống còn trong việc cung cấp oxygen, làm thức ăn, bảo vệ đất và chống biến đổi khí hậu.

Em hãy thử dùng các prompt trên để tạo ra những bức ảnh sinh động cho vở ghi chép của mình nhé! Nếu cần điều chỉnh phong cách ảnh, cứ thoải mái nói với thầy/cô!