📖 Bài 49: Năng lượng hao phí - lớp 6

🎯 MỤC TIÊU BÀI HỌC Nêu được: Năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác, từ vật này sang vật khác.

I. Năng lượng hữu ích và Năng lượng hao phí

Trong thực tế, khi chúng ta sử dụng năng lượng vào một mục đích nào đó thì năng lượng luôn bị chia làm 2 phần:

• Năng lượng hữu ích: Là phần năng lượng phục vụ đúng mục đích mà chúng ta mong muốn.
• Năng lượng hao phí: Là phần năng lượng bị thất thoát ra ngoài môi trường, không có tác dụng đối với mục đích sử dụng của chúng ta.
• Ví dụ: Khi đun nước bằng bếp củi, mục đích chính của ta là cần nhiệt lượng để làm nóng nồi nước (năng lượng hữu ích). Tuy nhiên, một phần lớn nhiệt lượng từ ngọn lửa lại toả ra làm nóng không khí xung quanh, đó chính là năng lượng hao phí.

[Mô tả ảnh 1: Đun nước và năng lượng hao phí (mô phỏng Hình 49.1)

II. Đặc điểm của Năng lượng hao phí (Kiến thức cốt lõi)

Các nhà khoa học đã chỉ ra quy luật quan trọng sau:

1. Luôn luôn tồn tại: Năng lượng hao phí luôn xuất hiện trong mọi quá trình chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác, hoặc truyền từ vật này sang vật khác.
2. Dạng hao phí phổ biến nhất: Năng lượng hao phí thường xuất hiện dưới dạng nhiệt năng (làm vật nóng lên) và đôi khi có cả năng lượng âm (tiếng ồn).
   • Ví dụ 1: Khi đạp xe, lốp xe ma sát với mặt đường làm lốp xe nóng lên. Phần nhiệt này là năng lượng hao phí.
   • Ví dụ 2: Khi ô tô chạy, động cơ đốt nhiên liệu sinh ra động năng giúp xe chạy (hữu ích), nhưng đồng thời làm động cơ nóng rực lên và phát ra tiếng ồn lạch cạch (nhiệt năng và năng lượng âm hao phí).

[Mô tả ảnh 2: Năng lượng hao phí khi ô tô chạy (mô phỏng Hình 49.1 trang 172)

III. Bài toán tiết kiệm: Bóng đèn LED và Bóng đèn sợi đốt

Vì năng lượng luôn bị thất thoát, con người luôn cố gắng chế tạo ra các thiết bị tạo ra nhiều năng lượng hữu ích nhất và ít năng lượng hao phí nhất.

• Bóng đèn LED: Đây là một phát minh tuyệt vời. Khi cung cấp cho bóng đèn LED 100 J điện năng, nó có thể chuyển hoá thành 80 J năng lượng ánh sáng (hữu ích) và chỉ toả ra 20 J nhiệt năng (hao phí).
• Do đó, đèn LED rất mát, sáng và cực kì tiết kiệm điện so với các loại bóng đèn sợi đốt cổ điển (loại bóng đèn toả ra rất nhiều nhiệt gây nóng và tốn điện).

[Mô tả ảnh 3: Sự chuyển hoá năng lượng trong bóng đèn LED (mô phỏng Hình 49.2)

📌 TỔNG KẾT BÀI HỌC

1. Năng lượng hao phí luôn xuất hiện trong quá trình chuyển hoá và truyền năng lượng.
2. Năng lượng hao phí thường sinh ra dưới dạng nhiệt năng (đôi khi có cả âm thanh).
3. Sử dụng các thiết bị hiện đại (như đèn LED) giúp tăng năng lượng hữu ích và giảm thiểu năng lượng hao phí.

Các em nhớ làm bài tập trên để củng có kiến thức nhé.

Tiết sau chúng ta tìm hiểu về các nguồn năng lượng "xanh" không bao giờ cạn kiệt trong Bài 50: Năng lượng tái tạo nhé, các em về tìm hiểu trước nhé.