📖 Bài 53: Mặt Trăng - lớp 6

1/10

⏱ 10:00

Gợi ý ⌄

💡 Bài 53: Mặt Trăng

🎯 MỤC TIÊU BÀI HỌC Thiết kế mô hình thực tế để giải thích được một số hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng trong Tuần Trăng.

I. Sự thật về "Ánh trăng"

Trong đêm tối, chúng ta thường thấy Mặt Trăng toả sáng rực rỡ, nhưng sự thật là:

Mặt Trăng là một vệ tinh tự nhiên của Trái Đất (và là vệ tinh tự nhiên duy nhất của chúng ta).
Bản thân Mặt Trăng là một vật thể không tự phát sáng.
Chúng ta nhìn thấy Mặt Trăng sáng là do nó phản chiếu lại ánh sáng từ Mặt Trời chiếu vào nó.
Vì Mặt Trăng có dạng hình cầu, nên tại mọi thời điểm, Mặt Trời luôn chỉ chiếu sáng được đúng một nửa của Mặt Trăng, nửa còn lại sẽ chìm trong bóng tối.

Vẽ Mặt Trời ở xa đang phát ra những tia sáng màu vàng chiếu thẳng vào một mặt của Mặt Trăng. Từ mặt sáng đó của Mặt Trăng, có một tia sáng màu trắng phản xạ lại chiếu thẳng xuống một quả địa cầu (Trái Đất) màu xanh bên dưới.

[Mô tả ảnh 1: Ánh sáng Mặt Trăng (mô phỏng Hình 53.1)]

II. Các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng (Các pha của Mặt Trăng)

Hình dạng của Mặt Trăng mà chúng ta nhìn thấy trên bầu trời thay đổi mỗi ngày, hiện tượng này được gọi là các pha của Mặt Trăng.

Không Trăng (Trăng non): Xảy ra khi nửa tối của Mặt Trăng hướng hoàn toàn về phía Trái Đất, lúc này ta không nhìn thấy Trăng.
Trăng tròn: Xảy ra khi nửa sáng của Mặt Trăng hướng hoàn toàn về phía Trái Đất, ta sẽ thấy một mặt trăng tròn vành vạnh.
Ngoài ra còn có các hình dạng trung gian như Trăng khuyết, Bán nguyệt (Trăng nửa đầu tháng/cuối tháng).
Chu kì: Thời gian chuyển từ Không Trăng đến Trăng tròn là khoảng 2 tuần. Hai tuần sau đó, Trăng tròn sẽ lại thu nhỏ dần và trở về Không Trăng.

III. Tại sao Mặt Trăng lại biến đổi hình dạng?

Sự thật là hình dạng hình cầu của Mặt Trăng không hề thay đổi, mà nguyên nhân là do:

Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất (mất khoảng gần một tháng, chính xác là $27,32$ ngày, để đi hết một vòng).
Trong quá trình quay đó, vị trí của Mặt Trăng so với Trái Đất và Mặt Trời thay đổi liên tục. Do đó, chúng ta đang nhìn Mặt Trăng ở các góc nhìn khác nhau, dẫn đến việc phần diện tích được chiếu sáng mà mắt ta thấy được sẽ lúc to, lúc nhỏ.

Bức tranh minh hoạ đồ hoạ về chu kì của Mặt Trăng. Ở giữa là Trái Đất màu xanh lơ. Xung quanh Trái Đất là một quỹ đạo hình elip nét đứt, trên đó có vẽ 8 trạng thái của Mặt Trăng ở các vị trí khác nhau. Bên trái có các mũi tên màu vàng song song chỉ

[Mô tả ảnh 2: Các pha của Mặt Trăng (mô phỏng Hình 53.2)]

📌 TỔNG KẾT BÀI HỌC

Mặt Trăng không tự phát sáng, ta thấy Mặt Trăng là do nó phản chiếu ánh sáng Mặt Trời.
Hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng thay đổi (từ Không Trăng đến Trăng tròn) là do Mặt Trăng quay quanh Trái Đất nên ta nhìn nó ở các góc khác nhau. Chu kì này kéo dài khoảng một tháng.

Nhớ làm bài tập ở trên nhé các em. sau đó chúng ta mở rộng tầm mắt, ngắm nhìn toàn bộ gia đình các hành tinh xoay quanh Mặt Trời trong Bài 54: Hệ Mặt Trời.