📖 Bài 48: Sự chuyển hoá năng lượng - lớp 6

1/10

⏱ 10:00

Gợi ý ⌄

💡 Bài 48: Sự chuyển hoá năng lượng

🎯 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Lấy ví dụ chứng tỏ được: Năng lượng có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác, từ vật này sang vật khác.
Nêu được định luật bảo toàn năng lượng và lấy được ví dụ minh hoạ.

I. Khả năng "biến hình" (Chuyển hoá năng lượng)

Năng lượng không bao giờ nằm yên một chỗ dưới một hình dạng cố định, mà chúng liên tục "biến hình" (chuyển hoá) từ dạng này sang dạng khác để phục vụ cho các hoạt động.

Dưới đây là những ví dụ điển hình nhất trong đời sống:

Khi xoa hai bàn tay vào nhau trong mùa đông: Em đang dùng sức chuyển động của tay (động năng) biến thành hơi nóng (nhiệt năng) để làm ấm tay.
Chiếc đèn pin: Năng lượng dự trữ trong cục pin (hoá năng) chuyển hoá thành điện năng, sau đó điện năng chạy lên bóng đèn và chuyển hoá thành ánh sáng (quang năng) và làm nóng bóng đèn (nhiệt năng).
Máy sấy tóc: Khi cắm điện (điện năng), máy sấy biến điện thành sức gió thổi ra (động năng), làm nóng luồng gió (nhiệt năng) và phát ra tiếng ồn (năng lượng âm).
Quả bóng rơi: Khi quả bóng rơi từ trên cao xuống, năng lượng độ cao (thế năng) chuyển dần thành năng lượng chuyển động (động năng). Khi đập xuống sàn, nó biến một phần thành tiếng kêu (năng lượng âm) và làm ấm chỗ mặt sàn (nhiệt năng).

[Mô tả ảnh 1: Sự chuyển hoá năng lượng trong đèn pin (mô phỏng Hình 48.1)]

[Mô tả ảnh 2: Máy sấy tóc hoạt động (mô phỏng Hình 48.2)

II. Định luật bảo toàn năng lượng (Kiến thức cốt lõi)

Sau khi quan sát rất nhiều hiện tượng năng lượng biến đổi, các nhà khoa học đã đúc kết ra một định luật vĩ đại chi phối toàn bộ vũ trụ, gọi là Định luật bảo toàn năng lượng.

Nội dung định luật: "Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà chỉ chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác".
Giải thích: Điều này có nghĩa là tổng số năng lượng ban đầu luôn bằng tổng số năng lượng lúc sau. Năng lượng tưởng chừng như bị "mất đi" (ví dụ quả bóng nảy thấp dần rồi dừng lại) thực chất không hề biến mất, mà nó chỉ chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác (như âm thanh khi đập đất, và nhiệt năng toả ra không khí).

[Mô tả ảnh 3: Ví dụ về bảo toàn năng lượng - Trò chơi xích đu (mô phỏng Hình 48.6)

📌 TỔNG KẾT BÀI HỌC

Năng lượng có thể chuyển hoá (biến đổi) từ dạng này sang dạng khác (ví dụ: điện năng thành quang năng, nhiệt năng...).
Năng lượng có thể truyền từ vật này sang vật khác.
Định luật bảo toàn năng lượng: Năng lượng không tự sinh ra hay mất đi, tổng năng lượng luôn được bảo toàn.

Bài học này là chìa khoá để học sinh hiểu được cách máy móc xung quanh chúng ta hoạt động.